TROEPENTRANSPORTEN OP NEDERLANSCH-INDIË

Toen op 15 augustus 1945 Japan capituleerde bleef het in Nederlandsch-Indië rumoerig. De republikeinen wilden zo snel mogelijk onder het gezag van de Nederlands uit, zodat er onlusten uitbraken. Uiteindelijk werden die onlusten steeds heviger en waren moordpartijen aan de orde van de dag. Vanuit Nederland wilde men ten koste van alles hun overzees gebiedsdeel behouden, zodat daar op kort termijn iets aan gedaan diende te worden. Ondanks wereldwijde protesten bleef de Nederlandse regering bij haar standpunt. Er moest opgetreden worden en liefst zo snel mogelijk! Hiervoor moesten heel wat militairen en oorlogstuig vervoerd worden en daar was scheepsruimte voor nodig, heel veel scheepsruimte zelfs.  

 Volendam

De inscheping op het s.s. "Volendam" is in volle gang

Nederland heeft in de scheepsvaart hoogte- en dieptepunten gekend. In WO2 waren veel van onze schepen verloren gegaan, zodat nu eerst een logistiek probleem moest worden opgelost. Beschikbare schepen moesten worden aangepast voor troepenvervoer en een behoorlijk aantal schepen gecharterd. Nederland zou 120.000 militairen gaan inzetten en met al het oorlogstuig inbegrepen eiste dat een zeer omvangrijke en nauwkeurige organisatie. Nederlandsch-Indië lag ook al niet bepaald naast de deur, want een reis kon zomaar vier weken duren. Het Ministerie van Oorlog dat verantwoordelijk was voor al deze reizen, zou dat in nauwe samenwerking met de drie grootste Nederlandse scheepvaartmaatschappijen doen.

Een slaapzaal in het ruim op het s.s. "Waterman"

  Enkele schepen die zijn ingezet voor troepenvervoer

(Koninklijke Rotterdamsche Lloyd) Het MS Indrapoera en een biljet van fl.2,50,-Het m.s. “Indrapoera” en een fl. 2,50 biljet

Het m.s. "Indrapoera", gebouwd bij de scheepswerf De Schelde, werd in 1926 opgeleverd voor de RL. Op 10 februari 26 begon het aan haar eerste reis naar Nederlandsch-Indië. In 1940 werd het schip aangepast voor troepentransporten en zou tijdens WO2 in opdracht van het Britse Ministerie van Oorlog varen. Na de oorlog heeft het als troepenschip ook diverse reizen op Ned.-Indië gemaakt en werd in 1963 gesloopt.

 "Willem Ruys" met een 10 cent STERLING coupon

Het m.s. “Willem Ruys” en een 10 cent biljet (Sterling coupon)

In 1940 werd al begonnen met de bouw van het m.s. "Willem Ruys", maar vanwege de oorlog kwam dat stil te liggen. Na de oorlog ging de bouw verder, waarna het in 1947 te water werd gelaten. Na afbouw maakte het schip in 1948 haar eerste reis naar Ned. Indië. Daarna voer het na verkoop vanaf '65 nog geruime tijd onder de naam "Achille Lauro". In 1995 verging het schip na een brand op de Indische Oceaan.

"Zuiderkruis" met een 5 cent biljet

Het s.s. “Zuiderkruis” en een 5 cent biljet

Het s.s. "Zuiderkruis", werd in 1944 gebouwd als passagiersschip is een zusterschip van het s.s. "Waterman" en s.s. "Groote Beer". Dit werd in 1944 als vrachtschip afgebouwd in Portland USA. Nadat het verbouwd werd tot troepentransportschip kwam het in opdracht van de Nederlandse regeringen te varen. In 1951 werd de "Zuiderkruis" omgebouwd voor emigrantenvervoer en werd in 1969 in Bilbao/Spanje gesloopt. 

"Waterman" met een 10 cent biljetHet s.s. “Waterman” en een 10 cent biljet

Het s.s. "Waterman" werd in 1944 gebouwd en kwam vervolgens in 1947 als troepentransportschip in opdracht van de Nederlandse regering te varen. In 1952 werd het verbouwd om als van emigrantenschip dienst te doen. In 1970 maakte dit schip haar laatste reis naar Hiroshima/Onamichi, om daar gesloopt te worden.

  "Sibajak" met een 25 cent biljet

Het m.s. “Sibajak” en een 25 cent biljet

Het m.s. "Sibajak'" werd in 1928 in Vlissingen afgebouwd bij De Schelde en maakte haar eerste reis als passagiersschip op 8 februari 1928. In 1940 werd het schip in Singapore verbouwd tot troepentransportschip. In 1951 werd de "Sibajak" aangepast voor emigrantenvervoer. In 1958 vertrok het schip naar Hong Kong om gesloopt te worden.

"Kota Inten" met een 5 cent biljet

Het m.s. “Kota Inten” en een 5 cent biljet

Het m.s. "Kota Inten" is een van de zeven zusterschepen welke allemaal de naam 'Kota’ meekregen. Dit schip werd in 1927 gebouwd als vrachtschip, met een accommodatie om ook 28 passagiers te kunnen vervoeren. Dit schip werd ingezet om op Nederlands-Indië te varen. Ondanks haar geringe lengte werd dit schip later toch omgebouwd en geschikt gemaakt voor troepenvervoer, waardoor het 1750 manschappen kon vervoeren. Het schip was tevens voorzien van een hospitaal. De "Kota Inten" was niet alleen bekend vanwege de vele troepentransporten, het heeft in 1951 ook twee reizen gemaakt met Molukse gezinnen.

(Holland-Amerika Lijn)SS "Veendam" met een 10 dollarcent biljetHet s.s. “Veendam” en een 10 dollarcent biljet 

Het s.s. "Veendam" kwam in 1928 in de vaart. Aan het begin van WO2 werd dit schip door de Duitsers gevorderd en vertrok naar Duitse wateren. Daar is het meerdere keren door de Geallieerden gebombardeerd. Na de oorlog kwam het zwaargehavend terug in Holland en werd gerestaureerd. In 1953 werd dit schip gesloopt. De "Volendam" met een 10 cent biljet

Het s.s. “Volendam” en een 10 cent biljet

Het s.s. "Volendam" kwam in 1922 als passagiersschip in de vaart. Dit schip deed tijdens WO2 dienst als troepentransportschip en voer voor het Ministerie of War Transport te London. Na WO2 maakte het veel reizen op Ned. Indië voor troepen- en emigrantenvervoer. Het schip werd in 1952 te Hendrik Ido Ambacht gesloopt.

 De "Nieuw Amsterdam" en een 1 cent biljet

Het s.s. “Nieuw-Amsterdam” en een 1 cent biljet

Het s.s. "Nieuw Amsterdam" werd In 1938 bij de RDM afgebouwd en te water gelaten. Op de foto hierboven is het schip in Rotterdam in 1946 bezig met het laatste deel van haar reis als troepentransportschip. Het is dan onderweg naar de RDM voor een algehele renovatie tot passagiersschip. Deze renovatie zou meer gaan kosten dan de nieuwbouw in 1938. Dit schip werd in 1974 te Taiwan gesloopt.

(Stoomvaart Maatschappij 'Nederland')

De "Joh. van Oldenbarnevelt" met een 5 cent biljet

Het m.s. “Johan van Oldenbarnevelt” met een 5 cent biljet (serie AQC)

Het m.s. "Johan van Oldenbarnevelt" werd in opdracht van de SNM bij de NSM gebouwd en kwam in 1930 in de vaart. In 1940 werd het schip in New York verbouwd tot troepentransportschip. In 1951 werd dit schip wederom aangepast, nu voor emigrantenvervoer. Toen het schip in maart 1963 werd verkocht aan een Griekse rederij, kwam het onder de naam ms "Lakonia" te varen. Het leven van het ms "Lakonia" was echter kortstondig, want op 22 december 1963 brak op 370 km ten zuiden van Lissabon brand uit, wat uiteindelijk tot de ondergang van het schip zou leiden. 

   De "Groote Beer" met een 25 cent biljet

 Het s.s. “Groote Beer” en een 25 cent biljet (serie AQC)

Het s.s. "Groote Beer" werd in 1944 als Amerikaans troepentransportschip gebouwd. Vanaf 1947 kwam het onder beheer van de SMN en ging op Nederlandsch-Indië varen. Dit schip heeft ook dienst gedaan als emigrantenschip en voer als zodanig tijdelijk ook onder de vlag van de HAL. Het stond ook bekend om haar uitstekende hospitaal met grote medische staf.

(Charters uit het buitenland)

De "Asturias" met een 5 cent biljet

 Het s.s. “Asturias” en een 5 cent biljet

Het s.s. "Asturias" werd in 1926 bij de Harald & Wolff-werf in Belfast gebouwd voorde British Royal Mail Lines. Tijdens WO2 werd dit schip gevorderd en tot hulpkruiser verbouwd. Nadat het zwaar beschadigd raakte werd het schip verbouwd tot emigranten- en troepentransportschip en ging op Australië varen. Van 1949 tot en met 1951 heeft het vanuit Tandjong Priok vijf reizen op Rotterdam en Amsterdam verricht, waaronder een reis met Molukse gezinnen. Het schip werd uiteindelijk in 1957 gesloopt in Engeland.

De "Skaugum" met een 1 gulden biljet

Het m.s. "Skaugum" en een 1 gulden biljet (serie CZB)

Het m.s. "Skaugum" werd in 1940 in Duitsland gebouwd voor de Hamburg-America Lijn. Tijdens de tweede wereldoorlog werd dit schip gevorderd, om in dienst van de Britse regering te varen. In 1948 werd de "Skaugum" verkocht aan de Noorse rederij I.M. Skaugum, vervolgens in Kiel verbouwd tot emigrantenschip om op Australië te gaan varen. In 1950 voer de 'Skaugum" op een van haar terugreizen over Indonesië, om Nederlandse militairen naar huis te brengen. Het schip heeft tijdens de Vietnamese- en Koreaanse oorlog ook Franse troepen vervoerd. In 1959 werd het tot vrachtschip verbouwd om uiteindelijk in 1972 gesloopt te worden. 

Hieronder drie van de twaalf 'General' schepen die in 1950 gezamenlijk vijftien reizen naar Nederland verzorgen

De "General Hersey" met een 10 dollarcent biljet

Het s.s. “General Hersey” en een 10 dollarcent biljet 

  De "General Mac Gray" met een 5 dollarcent biljet

 Het s.s. “General Mac Gray” en een 5 dollarcent biljet

 De "General Greely" met een 1 dollar biljet

Het s.s. "General Greely" en een 1 dollarbiljet