Op deze pagina zal ik proberen om een zo uitvoerig mogelijk verslag te geven over een groot deel van de tot op heden bekende boordgeldbiljetjes en hun varianten. Het zijn echter alleen de biljetjes die werden uitgegeven door de drie grootste Nederlandse scheepvaartmaatschappijen, welke door de Nederlandse regering werden ingehuurd voor het vervoer van grote groepen militairen en repatrianten van en naar Nederlandsch-Indië. Dat zijn de "Stoom-vaart Maatschappij Nederland", de "Koninklijke Rotterdamsche Lloyd" en de "Holland Amerika Lijn". Iedere maatschappij heeft zijn eigen ontwerp uitgebracht, welke in de periode dat ze als betaalmiddel gebruikt werden voor een groot aantal varianten zouden zorgen.

  De drie belangrijkste scheepvaartmaatschappijen

"Stoomvaart Maatschappij Nederland", 5 cent

"Koninklijke Rotterdamsche Lloyd", 25 cent

"Holland Amerika Lijn", 1 gulden

Hierboven drie voorbeelden van ontwerpen, opvallend is dat de biljetjes van de HAL en de KRL veel gelijkenis vertonen, de biljetjes van de SMN hebben daarin tegen een geheel eigen ontwerp. Bij deze drie maatschap-pijen werden overigens niet precies dezelfde coupures uitgebracht, een overeenkomst is weer wel dat de biljetjes nagenoeg allemaal eenzijdig gedrukt werden, de uitzonderingen hierop worden beschreven in het hoofdstuk "Biljetjes op naam" van de KRL. Als laatste de vermelding dat de waardes van 1 gulden en hoger van een iets groter formaat zijn dan de vier laagste waardes.

Uitreis of Thuisreis

Een belangrijk verschil dat men gelijk al bij de biljetjes van deze drie maatschappijen aantreft is, of het om een reis gaat welke vertrekt vanuit Nederland, de zogenoemde uitreis, of dat het een reis betreft welke vanuit Nederlandsch-Indië richting Nederland vertrekt, de zogenoemde thuisreis. Zo is dus altijd makkelijk na te gaan van welke reis het biljetje afkomstig is. Hieronder ziet u twee voorbeelden van biljetjes van deze beide reizen.

"Zuiderkruis" 5 cent van een uitreis met de "U"

"Willem Ruys" 25 cent van een thuisreis met de "T"

 Stoomvaart Maatschappij "Nederland" (SMN)

De SMN was een van de eerste maatschappijen die het probleem van de tekorten aan betaalmiddelen wist op te lossen, door het uitgeven van boordgeld gedrukt in eigen beheer. Het boordgeld werd, zoals eerder vermeld, uit pure noodzaak uitgegeven en valt hierdoor dus onder de categorie noodgeld. Van deze maatschappij zijn twee sterk verschillende series bekend.

De eerste serie

Van deze serie zijn in ieder geval een viertal coupures bekend met de waardes van, 5 cent, 10 cent, 50 cent en de hfl 2,50. Dit zijn eenzijdig gedrukte coupons, welke uit een boekje werden gescheurd, niet zoals de tweede serie per vel gedrukt, gesneden en uitgegeven. Verdere gegevens over de periode van uitgifte en dergelijke zijn mij momenteel nog niet bekend, maar daar hoop ik mettertijd nog achter te komen.

Een coupure van hfl 2,50 met links de kartelrand, veroorzaakt door het uit een bonnenboekje te scheuren

De tweede serie

• 5 cent -  lichtbruin, papier met 1 horizontale rood/bruine balk als onderdruk en zwarte tekst.
• 10 cent -  lichtbeige papier, met 1 horizontale lichtgroene balk als onderdruk en rode tekst.  
• 25 cent -  bruin/rood papier, met 1 groen/grijze horizontale balk als onderdruk en zwarte tekst. 
• 1,00 gulden -  crème papier, met 2 rood/bruine verticale balken als onderdruk en zwarte tekst. 
• 2,50 gulden - crème papier, met 2 bruine vertikale balken als onderdruk en zwarte tekst.

De vier laagste coupures kregen drie serieletters, het betreft de lettercombinaties AQC of CZB. Het verschil bij deze twee lettercombinaties is, of het om een gecharterd schip (CZB) gaat, of dat het een troepenvervoerend schip (AQC) van de SMN zelf is. Bij de SMN zijn alleen de zogenoemde "Algemene biljetjes" uitgebracht, van deze serie is alleen de vermelding "T" voor "Thuisreis" bekend. De twee hoogste coupures van 10 en 25 gulden waren net als de lagere coupures eenzijdig bedrukt en hadden inplaats van 3 serieletters 1 serieletter en 5 cijfers, ook hadden deze een beperkte oplage.

 Serie AQC 10 cent, gebruikt op de troepentransportschepen van de SMN zelf

Serie CZB 1 gulden, gebruikt op de schepen welke door de SMN werden gecharterd

  Serie AQC 1 gulden, gebruikt op de troepentransportschepen van de SMN zelf

Serie AQC 2,50 gulden, gebruikt op de troepentranportschepen van de SMN zelf

N.B. Deze maatschappij heeft ook boordgeld in de vorm van munten in omloop gehad, het betreft een serie munten welke van aluminium en/of brons waren. De waarde van deze munten zijn respectievelijk, 0,05 (brons) - 0,10 (brons) - 0,25 (brons, rond) - 0,25 (aluminium, vierkant) - 0,50 (aluminium) - 1,00 (aluminium) - 2,50 (aluminium) - 5,00 (aluminium en brons). 

Voor meer informatie over de munten kunt u de pagina "Ontstaan van boordgeld" raadplegen!

Passagierscheques

Ook waren er passagierscheques in omloop, niet te verwarren met de boordgeldbiljetjes. Deze cheques met een waarde van tien of vijfentwintig gulden konden worden ingekocht bij de passagekantoren. Eenmaal aan boord kon men deze cheques inwisselen aan de balie bij de "2e administrateur" voor het gebruikelijke boordgeld. Deze handelingen was alleen bestemd voor de burgerpassagiers, voor militairtransport was er een collectieve regeling via de "administrateur troepenonderdeel". Ook was de mogelijkheid aanwezig om bij grote aankopen aan boord, of bijvoorbeeld bij een ex-cursie tijdens het passagieren, deze cheques te laten fiatteren door de administrateur. De administrateur kon dan op de blanco keerzijde een aantekening maken voor akkoord, zodat de cheque dan in bepaalde gevallen als een wettig betaal-middel kon dienen.

Passagierscheque goed voor tien gulden aan boordgeld

De cheques hebben een groot vlak van licht rose met een witte rand voor de tien gulden en licht blauw voor de vijf en twintig gulden, met daarin als onderdruk verwerkt de tekst 'NV Stoomvaartmaatschappij Nederland' in witte letters, dit zowel op de voor- als de keerzijde. Verder zijn beide waardes met een zwarte tekst eenzijdig gedrukt en voorzien van één serieletter en vijf cijfers. Ook werden beide cheques door twee medewerkers van de maatschappij voorzien van handtekeningen.

 Koninklijke Rotterdamsche Lloyd (KRL)

In opvolging van de SMN werd ook door de KRL al snel een ontwerp voor het boordgeld gemaakt en uitgegeven. In de eerste periode dat deze maatschappij het papieren boordgeld uitgaf (begin 1948) werd de toevoeging "Koninklijke" nog niet gebruikt in de tekst op de biljetjes, het betreft hier nog de naam "N.V. ROTTERDAMSCHE LLOYD". 

 De eerste serie

1.   5 cent - crèmekleurige ondergrond met 2 kleuren bruin.
2. 10 cent - crèmekleurige ondergrond met 2 kleuren groen.
3. 25 cent - crèmekleurige ondergrond met 2 kleuren zandrood.

Het ontwerp voor deze serie was voor iedere coupures gelijk en ook weer eenzijdig gedrukt, een datum, serieletters en/of een scheepsnaam werden op deze serie niet vermeld. Wel is er een variant van deze serie, waarbij onderaan het biljet een witte tekstbalk werd toegevoegd, met als tekst: m.s. "Willem Ruys", geldig tot 2/4 1948. De biljetjes van deze serie werd net als bij de eerste serie van de SMN per bonboekje uitgegeven, waaruit dan een dergelijk coupon/biljetje kon worden gescheurd, dus ook de eerste serie van deze maatschappij is voorzien van een kartelrand aan de linker zijde.

 Rotterdamsche Lloyd 5 cent, hier nog zonder "Koninklijke"

De tweede serie

Vanaf 1948 werd er bij de K.R.L. een tweede serie met een geheel nieuw ontwerp uitgebracht, nu wél met de toevoeging "Koninklijke", dus "KONINKLIJKE ROTTERDAMSCHE LLOYD N.V". Bij deze serie vervielen, net als bij de SMN serie, nu ook de bonboekjes en werden er los gedrukte biljetjes in omloop gebracht. Dit nieuwe ontwerp leek in het geheel niet op de oude uivoering en werd onderverdeeld in twee hoofdgroepen. Dat zijn de zogenoemde algemene biljetjes, welke een standaard tekst hebben en de biljetjes op naam', welke onderling verschillen van tekst doordat alleen de laatste groep, reisgegevens vermeld kregen, verder werd het aantal coupures uitgebreid met 4 toegevoegde waardes. Hieronder de uitgegeven coupures, die alle zeven op hetzelfde lichtcrème papier gedrukt werden.

1. 5 cent - licht- en donkerrode tekst.
2. 10 cent - licht- en donkerblauwe tekst.
3. 25 cent - licht- en donkerbruine tekst.
4. 1,00 gulden - rose onderdruk en donkergroene tekst.
5. 2,50 gulden - lichtgroene onderdruk en donkergroene tekst.
6. 10,00 gulden - rode onderdruk en lila tekst.
7. 25,00 gulden - lila onderdruk en rood/bruine tekst.

  De Algemene biljetjes

De "algemene biljetjes" werden t.a.v. de eerst uitgegeven serie van drie extra toevoegingen voorzien, dat zijn, a: drie serieletters, b: een korte verzilveringsclausule en c: de tekst in zowel de Engelse als Nederlandse taal, dit of het om een gecharterd schip ging  en of het alleen voor militair vervoer was bestemd. Een groot voordeel van de algemene biljetjes was dat ze voor een groot aantal reizen gebruikt konden worden, dat scheelde voor de maatschappij natuurlijk een hoop drukwerk.  

Nederlands courant

KZM serie 10 cent, zonder "NED. CRT."

    KZM serie 10 cent, met "NED. CRT."

De hierboven getoonde algemene biljetjes komen onderling in verscheidene varianten voor, zo komen ze met en zonder de vermelding "NED. CRT." (Nederlands Courant) voor, deze vermelding werd vanaf april 1950 ingevoerd. De reden hiervoor was dat er steeds meer reizigers werden vervoerd welke van niet Nederlandse afkomst waren, het moest daarom wel duidelijk zijn of het wel of niet om de Nederlandse valuta ging. Zo kwam er bijvoorbeeld ook een "Amerikaans courant" voor (zie hiervoor bijvoorbeeld de biljetjes van de ingehuurde Amerikaanse schepen de zogenoemde "Generals"), of de $ (dollarcenten) zoals op de biljetjes van de "Veendam" van de HAL.

Variant in tekst en serieletters

  KZM serie 5 cent, met 2 regels

KZM serie 5 cent, met 3 regels

De twee varianten in de boventekst en dit dan alleen in het Engelstalige gedeelte, deze tekst staat vlak onder "T  SHIP'S MONEY  T" bovenaan het biljet. Het betreft dus een Engelstalige tekst van 2 of 3 regels. Beide biljetten met de serieletters KZM.

WSU serie 5 cent

De laatste variant bij de algemene biljetjes is de drie serieletters WSU. De tekst op deze WSU serie is duidelijk anders dan die van de KZM serie. Zo wordt er bij de WSU melding gemaakt van gecharterde schepen, terwijl de KZM-uitvoering het heeft over bijzondere troepenvervoerende schepen. Ook bij deze serie zijn er biljetjes uitgegeven met en zonder een vermelding of het om Nederlands courant gaat.

  De Biljetjes op naam

De biljetjes op naam werden ten aanzien van de algemene biljetjes van nog meer gegevens voorzien, het betreft hier specifieke gegevens over de reis en met welke het schip de reis werd gemaakt. Deze extra toevoegingen zijn, a: de scheepsnaam, b: de geplande eindereisdatum, c: verschillende serieletters per reis, verder werd ook weer de vermelding gedaan of het om een uit- of thuisreis ging. De biljetjes op naam hadden hierdoor, ten opzichte van de algemene biljetjes, wel het nadeel dat ze slechts voor één reis geschikt waren.

"Willem Ruys" 10 cent met de toegevoegde reisgegevens

"Zuiderkruis" 1 gulden met de toegevoegde reisgegevens

"Indrapoera" 2,50 gulden met de toegevoegde reisgegevens

Hierboven ziet u een tweetal voorbeelden van de biljetjes op naam met de toegevoegde reisgegevens.  Let wel, er komen ook biljetjes voor zonder de vermelding of het om een uit- of thuisreis gaat, dus weer een variant! Ook was het de bedoeling dat iedere reis zijn eigen combinatie van serieletters zou krijgen, maar zelfs hiervan zijn ook weer uitzonderingen bekend.

Vermoedelijke eindereisdatum

Omdat de biljetjes al geruime tijd voor de aanvang van een reis werden gedrukt, was het noodzakelijk om een vermoedelijke eindereisdatum te plaatsen, deze werd aangeduid met de letters ca. voor de eindereisdatum. Dit omdat de al geruime tijd van te voren gedrukte en geplande eindereisdatum op de biljetjes nagenoeg nooit overeen kwam met de werkelijke aankomstdatum van het schip, ook hierin is weer een uitzondering, namelijk de biljetjes op de "Willem Ruys". Of men bij dit schip dan wel met zekerheid de einddatum wist te vermelden blijft een vraagteken, in ieder geval werd er bij deze biljetjes géén vermoedelijke eindereisdatum vermeld.

"Zuiderkruis" 10 cent met de toevoeging ca., een vermoedelijke aankomstdatum

"Willem Ruys" 5 cent zonder toevoeging ca., géén vermoedelijke aankomstdatum

Bij de vermelding van de reisdatum is er alweer een variant, in dit geval werd er helemaal geen reisdatum ingevuld, maar koos men voor de tekst "16e Thuisreis". Reden hiervoor was, dat men ten tijde van het drukken van deze biljetjes nog geen enkel idee had wanneer deze extra ingeplande reis zou aanvangen, laat staan eindigen. Omdat er aan iedere scheepsreis (voor zowel de heen als terugreis) een reisnummer werd gekoppeld, werd bij deze biljetjes besloten om in plaats van de datum voor het reisnummer te kiezen. Bij nader onderzoek blijkt het bij deze biljetjes te gaan om een thuisreis vanuit Tandjong Priok met als vertrekdatum 08-12-1950, de aankomst was aan de Lloydkade te Rotterdam op 31-12-1950.

"Zuiderkruis" 10 cent, van de 16e Thuisreis

De tweezijdige druk

Aan het begin van de pagina werd vermeld dat er ook biljetjes zijn die tweezijdig werden bedrukt, zoals onder andere de biljetjes gebruikt aan boord van de "Asturias". Hoewel dit schip van een Engelse maatschappij was en gecharterd werd voor zes reizen, (twee eindigend in Rotterdam en vier in Amsterdam), gebruikte ze voor de reizen op Rotterdam het boordgeld in de KRL uitvoering, of ze voor de Amsterdamse reizen het boordgeld van de SMN gebruikte is aannemelijk maar nog niet bewijsbaar. Deze KRL biljetjes hebben aan beide zijden dezelfde tekst, hoewel enerzijds in de Nederlandse en anderzijds in de Engelse taal. Ook van de "Indrapoera" (KRL) zijn biljetjes bekend die tweezijdig werden bedrukt, maar deze dubbelzijdige druk kwam alleen voor op de twee hoogste coupures van 10 en 25 gulden, zij hebben op de keerzijde een afbeelding van het schip staan.

"Asturias" 5 cent met de Nederlandstalige zijde

Diverse verzilveringsclausules

Verder zijn er verschillende soorten tekst links onderaan de biljetjes geplaatst, het betreft de zogenoemde "Verzilveringsclausule". Met deze tekst werd duidelijk gemaakt of de biljetjes, wel of niet, waar en wanneer verzilverbaar waren, het is bij deze clausules ook vaak duidelijk om welk soort passagiers het ging. Bijvoorbeeld of het uitsluitend om militair vervoer ging, of dat het juist om een reis met militairen en burgers samen ging, biljetjes zonder verzilveringsclausule komen ook voor, bijvoorbeeld de serie WSU.

 "Waterman" 5 cent, clausule via administrateur troepenonderdeel

"Willem Ruys" 5 cent, clausule niet verzilverbaar

"Sibajak" 10 cent, clausule voor zowel militairen als burger passagiers

WSU serie 25 cent, zonder clausule

Zeker is dat van de KRL nog een aantal andere varianten in omloop zijn gebracht, maar om de lijst met de toch al grote verscheidenheid aan biljetjes niet nog langer of misschien zelfs saai te maken, heb ik besloten om elders op de site de overige varianten te bespreken. Natuurlijk wordt daar ook ruim aandacht geschonken aan de biljetjes welke door de andere maatschappijen werden uitgegeven. Wel wil ik nog even vermelden dat de KRL (naar mijn weten) de enige maatschappij was die zowel de biljetjes op naam als de algemene biljetjes heeft uitgebracht.

N.B. Van de KRL zijn geen munten in de roulatie geweest. 

 Holland Amerika Lijn (HAL - NASM)

We weten nu dat de KRL zowel de algemene biljetjes als de biljetjes op naam heeft uitgebracht, dit in tegenstelling tot die van de SMN, welke alleen de algemene biljetjes vervaardigde. Opvallend bij de HAL is weer, dat bij deze maatschappij alleen de biljetjes op naam zijn gebruikt Vergeleken met de KRL zijn er bij de HAL dan ook een stuk minder verschillende soorten biljetjes uitgegeven, ook over varianten valt er weinig te melden. Wel hebben de biljetjes van de "Nieuw Amsterdam", de "Volendam" en de "Veendam", ieder een geheel eigen uitstraling, het ontwerp verschilt onderling dan ook totaal. Opvallend bij de biljetjes van de "Volendam" is, dat deze serie sterke gelijkenissen vertoont met de biljetjes op naam van de KRL, de combinaties van drie serieletters werd bij deze maatschappij niet gebruikt.

"Nieuw Amsterdam" 1 cent

Het hierboven afgebeelde biljetje is er een uit een serie van drie coupures, hoogstwaarschijnlijk de eerst uitgegeven serie biljetjes die dienst deden als boordgeld, met 16 maart 1946 als vertrekdatum. Het is hiermee dan ook de vroegst bekende serie boordgeld! In de tekst van deze serie staat vermeld dat het om een "Wisselbon Nederlandsch Indisch Geld" gaat. Deze serie heeft geen verzilveringsclausule zoals die bij de andere biljetjes vermeld staat, maar de tekst "Wisselbon" geeft hierover natuurlijk genoeg duidelijkheid.

1.   1 cent - crème kleurig karton met zwarte opdruk.
2.   5 cent - blauw/groen karton met zwarte opdruk.
3. 10 cent - oranje karton met zwarte opdruk.

De uitvoering van de drie coupures zijn, op de kleur en de waardeaanduiding na, alle drie hetzelfde en ook weer éénzijdig gedrukt op dik stevig kartonachtig papier. Opvallend bij deze serie is dat er nu een lage waarde van slechts één cent bij zit, deze lage waarde kom je verder bij geen enkele andere uitvoering tegen. Voor de nummering gebruikte met een rotatiestempel waarmee men elk biljet, na het drukken, zijn eigen combinatie van 5 cijfers zou geven. Een ander opvallend verschil is, dat de coupures werden voorzien van een stempel met de handtekening van de Purser, maar er staat geen naam van de maatschappij vermeld.

"Veendam" 10 cent.

Dit biljet werd niet gebruikt op een reis naar Nederlandsch-Indië, maar op een reis met emigranten van Rotterdam over Southampton naar New York en weer terug, in 1947

Zoals eerder al werd vermeld kunt u hierboven goed zien hoe verschillend de serie van de "Veendam" is vergeleken met die van de series van de andere HAL schepen. Deze serie is ook weer eenzijdig gedrukt, nu op wit/grijs papier met een lichtgroene onderdruk. In deze onderdruk is een honingraatmotief met in het midden een groot cijfer verwerkt, dit cijfer geeft de waarde van het biljet aan. We kwamen eerder al de vermelding Nederlands en de Amerikaans courant (Generals) tegen op deze pagina, bij deze serie biljetjes werd nu de valuta in Amerikaanse dollars vermeld, in de vorm van een dollarteken ($), met daarachter tussen haakjes de Nederlandse koers. Net als bij de serie van de "Nieuw Amsterdam" kon ook deze serie worden ingewisseld bij de purser, dit dan alleen voor Nederlands geld. Een ander verschil, wat eerder ook al op deze pagina werd beschreven bij de "Zuiderkruis 16e thuisreis" is, dat ook hier géén reisdatum werd gebruikt maar het reisnummer, in dit geval reisnummer 136. Nog een opvallend verschil is, dat nu niet zoals bij de andere biljetjes van de HAL drie serieletters werden gebruikt, maar een vermelding kreeg van een vier seriecijfers, namelijk het nummer "No 0011". Bijzonderheid van deze vier seriecijfers is, dat elk biljet uit deze serie (onverschillig welke waarde het heeft) altijd hetzelfde serienummer 0011 kreeg.

"Volendam" 10 cent, zonder serieletters

Hierboven een biljetje van de "Volendam' welke veel gemeen heeft met die van de KRL, ook nu worden weer geen serieletters vermeld. De serie van de "Volendam" komt het meest voor bij de HAL schepen, oorzaak hiervan is dat deze serie als enige de verschillende reisdata vermeldt. 

De Bali-cruise van de "Willem Ruys", een serie apart 

De complete serie van de Bali-cruise

In veel opzichten is deze serie, uitgegeven door de "Koninklijke Rotterdamsche Lloyd", afwijkend van de eerder uitgebrachte series boordgeld.

1. Deze serie van 6 coupures, welke tevens de laatst uitgebrachte serie zou worden, werd voor een heel ander soort reis gebruikt dan al zijn voorgangers. Die werden namelijk gebruikt als noodgeld op de reizen bestemd voor militairen, emigranten en/of repatriantenvervoer. Deze laatste niet uitgegeven serie was bedoeld voor een luxe cruise.
2. Het ontwerp van deze serie is in een aantal gevallen ook behoorlijk gewijzigd, zo valt het op dat bij deze serie door het drukwerk een wat rijkere uitstraling heeft gekregen, maar dat het papier nog wel van dezelfde dunne kwaliteit is als zijn voorgangers.
3. Ook week men nu voor het eerst af van de standaard kleuren, welke men eerder al jaren had aangehouden voor iedere coupure. De gehele tekst is nu alleen nog Engelstalig, wat denk ik genoeg zegt over de nationaliteit van de passagiers welke aan boord werden verwacht.
4. Er werd ook een geheel vernieuwde verzilveringsclausule in de tekst opgenomen, maar het betrof nog wel een Netherlands Currency, ofwel Nederlands courant.

Het betreft hier een reis welke slechts 5 dagen zou gaan duren, namelijk van 23 tot 27 december 1957, niet echt een lange cruise dus, welke dan ook zeker niet vanuit Nederland zou kunnen vertrekken. Het zou een reis rond Indonesië moeten worden, welke het eiland Bali ten westen van Java zou aandoen. Nederland, dat na de overdracht van de Oost-Indische koloniën aan Indonesië al geruime tijd zijn militairen had teruggetrokken, had nog steeds slechte betrekkingen met dat land, het betrof vooral de kwestie Nederlands Nieuw Guinea, waarover Nederland nog steeds gezag voerde. Indonesië en Nederland waren nog altijd in conflict over de teruggave van het Nederlandse deel van Nieuw Guinea en juist in de periode van de geplande Bali-cruise was de situatie daar uiterst gespannen. De directie van de KRL achtte het hierdoor niet verantwoord om de cruise door te laten gaan en heeft de reis geannuleerd.

Er is dus helemaal geen Bali-cruise geweest en dat is dan ook de reden dat er nog zoveel series van dat boordgeld op de markt zijn. De enorme voorraad aan gedrukt boordgeld voor deze reis werd niet vernietigd en is lang opge-slagen gebleven, om jaren later alsnog massaal op de markt te komen. Je komt deze serie momenteel veelvuldig tegen, wat het mogelijk maakt om ze voor een paar euro te kunnen kopen. Ondanks dat is en blijft het een serie op zich en is het zeker de moeite waard om een dergelijke kleurrijke serie aan te schaffen.

De 10 cent is bij deze serie dus niet meer in de standaard kleur blauw maar bruin

Tot hier dan het tot op heden bekende boordgeld en haar varianten, uitgegeven door de drie grootste Nederlandse scheepvaartmaatschappijen. Ongetwijfeld zullen er meer varianten bestaan, zodat deze pagina regelmatig bijgewerkt zal moeten worden.