Doelstelling van deze website

Via deze website wil ik niet alleen de diversiteit aan boordgeld omschrijven, maar ook het ontstaan en gebruik daarvan. Voor het gebruik van dit geld kom je hoofdzakelijk bij de internationale passagiers- en troepentransportschepen terecht en in mindere mate bij de internationale Rijnvaart. De oorzaak dat het boordgeld in omloop kwam was de naoorlogse (WO2) geldzuivering. Nederlands geld mocht tijdens deze geldzuivering niet uitgevoerd worden en dat was juist in een periode dat veel militairen en repatrianten per boot tussen Nederlandsch Indië en Holland zouden reizen. Tijdens die reizen zouden enorm veel mensen verplaatst worden en dan was een betaalmiddel onontbeerlijk. Als noodbetaalmiddel werd toen het boordgeld uitgegeven.

Op deze website zal ik niet alleen aandacht besteden aan het boordgeld, maar ook aan de reizen waarop dit noodgeld werd gebruikt. Dat zijn veelal militaire transporten, samengesteld uit reisverslagen die Ned. Indië-veteranen in hun dagboeken bijhielden. Veteranen die niet alleen hun belevenissen met mij wilde delen, maak ook hun foto's en dokumenten beschikbaar stelden. Zodat nu vele jaren later hierover nog steeds een schitterend beeld kan worden weergegeven. Over de repatrianten- en emigrantenreizen is mij minder bekend, maar daar komt mogelijk nog verandering in. Wel is er een zeer aangrijpend verslag over Greet Rooseboom en haar echtgenoot geplaatst, dat zich afspeelt tijdens hun verblijf in de diverse Japanse kampen. 

Reisverslagen, foto's, dokumenten en boordgeld zijn van harte welkom. U kunt mij bereiken via de contactlink op deze website! 

Toelichting over het gebruik van scheepsdokumenten 

Maaltijdenkaart gebruikt op het ms "Zuiderkruis" met een stempel van de C.O.T.

De diversiteit aan scheepsdokumenten is groot, denk hierbij bijvoorbeeld aan maaltijdenkaarten, scheepskrantjes en hutkaarten. De houder van een maaltijdenkaart moest deze zelf voorzien van persoonlijke gegevens, zoals onderdeel, registratienummer, rang en naam. Ook staat erop vermeld tijdens welke zitting de maaltijd genuttigd kon worden, want vanwege het enorme aantal militairen was het onmogelijk om gelijktijdig naar de eetzaal te gaan. In principe moest vóór het nuttigen van de maaltijd zo'n kaart getoond worden, maar daar werd vaak de hand mee gelicht.

Scheepskrantjes

 

 Scheepskrant DE HANGMAT COURIER gebruikt aan boord van het ms "Johan van Oldenbarnevelt"

Bij aanvang van een reis moesten vrijwilligers gezocht worden, die gedurende de reis een reeks scheepskrantjes wilden samenstellen. Zo'n scheepskrantje was vooral bedoeld om informatie te verstrekken aan de militairen, over zaken waarmee ze tijdens de reis te maken zouden krijgen. In het eerste krantje werd bijna altijd begonnen met een welkomstwoord door de gezagvoerder en commandant der overzeese roepen (C.O.T.).  Gevolgd door een bemoedigend woordje van een meereizende geestelijke. Verder er staan er alle geplande ontspanningsactiviteiten als cabaret, toneelvoorstellingen, muziek en sportwedstrijden in vermeld. Voor de geestelijke ontspanning werden er ook wel raadsels, puzzels en wetenswaardigheden aan toegevoegd, waarmee soms zelfs een leuk prijsje te winnen was. Als slot werd het geheel vaak opgevrolijkt met schitterende tekeningen, maar dan moesten ze natuurlijk wel een goede tekenaar aan boord hebben. Het vervaardigen van een scheepskrantje was best moeilijk. Het moest niet alleen in een kort tijdsbestek vervaardigd worden, ook het voorhanden zijnde materiaal was beperkt. De kwaliteit en hoeveelheid papier liet vaak te wensen over en de voorraad inkt was ook lang niet altijd voldoende. Dit zorgde ervoor dat de oplage vaak beperkt was, zodat de militairen hun krantje met anderen moesten delen. Ondanks deze beperkingen zagen de scheepskrantjes er wel vaak schitterend uit. 

  Bij terugkeer in Holland

 

 Sergeant-majoor Otto van der Wal arriveert op 31 mei 1949 in Rotterdam (Schiehaven)

Alles voor of tijdens de reis moest goed geregeld zijn, zodat bij het em- of debarkeren zo min mogelijk oponthoud zou ontstaan. Bij het debarkeren werd al van tevoren bepaald in welke volgorde de militairen van boord mochten. Dit gebeurde met behulp van ontscheping labels waarop een letter is vermeld. Hierboven ziet u zo'n ontschepingslabel afgebeeld met de letter A. Zo'n letter geeft in alfabetische volgorde aan wie het eerst mocht debarkeren. De volgorde van debarkeren had te maken met wie het langst moest reizen.