Doelstelling van deze website

Doelstelling van deze website is in de eerste plaats om zoveel mogelijk boordgeldbiljetjes te plaatsen en omschrijven. Zodat de bezoeker een idee krijgt hoe gevarieerd het in omloop gebrachte boordgeld is. Aanvullend hierop is het natuurlijk ook leuk om te weten, waarom, wanneer en hoe dit boordgeld werd uitgegeven. Voor het gebruik van boordgeld op grote schaal kom je vanzelfsprekend bij de passagiers- en troepentransportschepen terecht. Hoewel in mindere mate ook bij de Internationale Rijnvaart boordgeld werd gebruikt. In dezelfde periode dat het boordgeld in omloop werd gebracht was Nederland begonnen met het sturen van troepentransportschepen naar Nederlandsch Indië. Reden hiervoor was, dat aansluitend op de capitulatie van Japan, onlusten uitbraken voor een zelfstandige 'Republiek Indonesië'. Voor behoud van onze kolonie werd het dus noodzaak om op zo'n kort mogelijk termijn grote groepen militairen te sturen om orde en rust te herstellen. Naar later zou blijken zouden dat in de loop der jaren alleen al 120.000 Nederlandse militairen zijn. Probleem was wel dat lang niet voldoende schepen voorhanden waren voor het vervoer van al deze militairen. Om aan de vraag naar geschikte schepen te kunnen voldoende was het noodzakelijk om een aantal passagiers- en vrachtschepen hierop aan te passen. Vanuit Ned. Indië waren weer veel mensen die graag het land wilden verlaten, zodat ook op de terugreis de schepen weer afgeladen met repatrianten terugkeerden. Hieruit is dus op te maken dat het boordgeld veelvuldig gebruikt zou gaan worden en dan met hoofdzaak door militairen, emigranten, repatrianten en uiteraard het personeel van de koopvaardij zelf.

Ook over de reizen zelf zal ik ruim aandacht besteden. Inmiddels zijn er al een aantal reisverhalen geplaatst, welke ruim zijn voorzien van dokumenten en schitterende foto's. Deze verhalen werden mogelijk dankzij de medewerking van een aantal Nederlandsch Indië veteranen. Zij hielden een dagboek bij en bewaarden hun foto's, zodat een vaak schitterend beeld wordt weergeven over hun belevenissen. Nieuw materiaal op het gebied van reisverhalen, dokumenten, informatie en uiteraard het boorgeld zelf is van harte welkom. 

U kunt contact opnemen via de email van deze website!  

    Scheepsdocumenten 

Maaltijdenkaart met een stempel van de C.O.T. deze laat zien dat het de "Zuiderkruis" betreft

Een maaltijdenkaart moest bij iedere maaltijdzitting getoond worden en werd door de houder zelf van zijn of haar gegevens voorzien. Zoals naam, onderdeel, legernummer en de toegewezen slaapplaats in hut of ruim. Verder staat op zo'n kaart vermeld wanneer de houder de maaltijd kon nuttigen. Gezien de grote hoeveelheid passagiers was het namelijk niet mogelijk dat iedereen tegelijk naar de eetzaal kon. Het werd dus noodzakelijk om verschillende zittingen te houden.

Scheepskranten 

'De Hangmat Courier', scheepskrant aan boord van de "Johan van Oldenbarnevelt"

Bij aanvang van een reis moest steeds weer opnieuw gezocht worden naar een groep vrijwilligers, die bereid wilden zijn om de verzorging van het scheepskrantje op zich te nemen. Deze krantjes, werden dus altijd door de meereizende militairen zelf gemaakt en uitgegeven en hadden vooral een informatieve functie. De militairen konden zo prima op de hoogte gehouden worden over allerlei belangrijke zaken en gebeurtenissen tijdens hun reis. De eerste uitgave begon nagenoeg altijd met een welkomstwoord van de gezagsvoerder en de commandant der overzeese troepen (C.O.T.), met een bemoedigend woordje van een meereizende geestelijke als vervolg. Verder werden geplande ontspanningsactiviteiten als, cabaret, muziek, toneelvoorstellingen en sportwedstrijden vermeld. Om het geheel wat aantrekkelijker voor de lezer te maken werden er raadsels en puzzels toegevoegd, waarmee zo af en toe zelfs een leuk prijsje gewonnen kon worden. Het geheel vaak opgevrolijkt met de meest schitterende tekeningen, moest er natuurlijk wel een goede tekenaar aan boord zijn. Het vervaardigen van zo'n krantje was best een moeilijke opgave. Het moest niet alleen in een behoorlijk kort tijdsbestek gemaakt en uitgegeven worden, ook het materiaal dat voorhanden was had zijn beperkingen. Zo liet de kwaliteit van het papier vaak te wensen over, ook de voorraad drukinkt was nagenoeg altijd onvoldoende. De schaarste aan materiaal was er dan ook vaak de oorzaak van, dat de oplage beperkt moest blijven, zodat helaas niet voor iedere militair een eigen krantje beschikbaar was. Toch zagen de krantjes er ondanks alle beperkingen vaak schitterend uit. 

Weer thuis op de kade 

Sergeant-majoor Otto van der Wal arriveert op 31 mei 1949 met de "Volendam" in Rotterdam

Alles moest ruim voor vertrek goed geregeld zijn voor de militairen, zodat bij het embarkeren en tijdens de reis zo min mogelijk problemen zouden ontstaand. Dat was uiteraard ook van groot belang aan het eind van de reis tijdens het debarkeren. Zo werd bijvoorbeeld van te voren bepaald in welke volgorde de militairen het schip mochten verlaten. De militairen verlieten het schip met behulp van een ontschepingkaart waarop een letter uit het alfabet staat vermeld. Hierboven staan twee van zulke ontschepingkaarten afgebeeld. De letter gaf uiteraard aan in welke volgorde de debarkatie zou geschieden. Dit had simpelweg te maken met wie het langst naar huis zou moeten reizen.